Cở chữ: 03:10 PM,29/10/2017
Vai trò của Sở hữu trí tuệ trong thị trường khoa học và công nghệ

Trong tiến trình phát triển hiện nay, vai trò ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) vào các hoạt động của doanh nghiệp ngày càng trở nên cần thiết. Do đó, nhu cầu chuyển giao và nhận chuyển giao công nghệ tăng lên và Sở hữu trí tuệ là một phần vô cùng quan trọng.



Một buổi tập huấn về sở hữu trí tuệ. Ảnh Sở KHCN TP.HCM

Sở hữu trí tuệ đối với thị trường KHCN có đặc thù riêng
Sở hữu trí tuệ hay còn gọi là tài sản trí tuệ là những sản phẩm sáng tạo của bộ óc con người. Ðó có thể là tác phẩm văn học, âm nhạc, phần mềm máy tính, phát minh, sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp... Tuy nhiên, quyền hợp pháp đối với các đối tượng này không tự động phát sinh mà quyền chỉ được xác lập theo những trình tự thủ tục nhất định hoặc khi thoả mãn những điều kiện nhất định.
Nghiên cứu tại các quốc gia phát triển đều cho thấy tài sản vô hình đang chiếm tỷ lệ lớn trong tổng tài sản của doanh nghiệp, trong đó tài sản trí tuệ là bộ phận quan trọng nhất. Tổng giám đốc tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WPO) – Kamil Idris – đã khẳng định: “Sở hữu trí tuệ là một “công cụ đắc lực” để phát triển kinh tế”.
Một công nghệ được bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp thì chủ sở hữu của nó có quyền ngăn cấm người khác sử dụng công nghệ đó. Như vậy, người khác chỉ có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng công nghệ nếu được chủ sở hữu công nghệ chuyển giao. Việc chuyển giao này thực chất là việc thuê, mua, bán hàng hóa công nghệ.
Sở hữu trí tuệ trên thực tế cũng là một tổ chức trung gian của thị trường KHCN. Đây là một bước quan trọng trong thị trường bởi vì nó xác lập chủ quyền sản phẩm KH&CN cho cả 2 bên cung cầu là doanh nghiệp & viện, trường...
Nhưng dẫn theo lời bà Trần Thị Trâm Oanh thuộc Phòng Sáng chế 3 - Cục SHTT:  "Số lượng đơn đăng ký xác lập quyền Sở hữu trí tuệ tăng lên đáng kể, nhưng thời gian để xét đăng ký lâu và khả năng cấp chưa cao. Nguyên nhân chính dẫn đến điều này là do các nhà khoa học chưa tiếp cận nhiều về mặt pháp lý SHTT nên các bản mô tả sáng chế, giải pháp chưa nêu rõ được những yếu tố, dấu hiệu kỹ thuật nhằm tăng khả năng đăng ký thành công".
Vai trò của Sở hữu trí tuệ đối với thị trường KHCN
Cũng theo ông Sơn, Sở hữu trí tuệ thực tế cũng là một tổ chức trung gian của thị trường KHCN. Đây là một bước quan trọng trong thị trường bởi vì nó xác lập chủ quyền sản phẩm khoa học công nghệ và vai trò của nó được triển khai qua 4 bước:
- Xác lập quyền cho Doanh nghiệp, thực hiện các thủ tục pháp lý về sở hữu trí tuệ sản phẩm công nghệ, dây chuyền sản xuất (đối với doanh nghiệp)... hoặc sáng chế, phát minh, công trình nghiên cứu (đối với các viện trường).
- Bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp như hàng giả, hàng nhái...
- Tư vấn pháp lý cho các hoạt động chuyển giao của 2 bên cung cầu
- Định giá sản phẩm chuyên nghiệp...
Ngoài ra ông cũng cho biết là vai trò trung gian của thị trường KHCN ở Việt Nam nói chung và thị trường TP.HCM hiện nay rất rộng và vẫn chưa sát với quy định của thông tư 16/Chính phủ. Ông Nguyễn Ngọc Hải - PGĐ Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN TP. HCM, xác nhận về hoạt động mua bán, chuyển giao công nghệ hiện nay, hoàn toàn chưa có thống kê đầy đủ về các tổ chức trung gian nhưng nhu cầu này rất lớn. Cơ bản vẫn phải đáp ứng được 4 yếu tố: pháp lý, định giá tài chính, nhân sự đào tạo, môi giới. 
Quy định SHTT gắn với thị trường KHCN đã tương đối hoàn chỉnh
"Rõ ràng, không có chế độ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đủ mạnh, các nhà phát minh, nghiên cứu thường dễ nản lòng, thiếu động lực sáng tạo. Các doanh nghiệp nước ngoài sẽ không muốn đem công nghệ mới tới hoặc nghiên cứu phát triển công nghệ ở nước sở tại vì sợ bị mất bí mật sáng chế. Bởi vậy, các quy chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ luôn phải đủ mạnh, cơ sở không thể thiếu để đảm bảo duy trì và phát triển nguồn cung cho thị trường công nghệ. Vì vậy Viện sở hữu trí tuệ ra đời là để bảo vệ quyền lợi cho tất cả các cá nhà và tổ chức" - Ông Võ Hưng Sơn, Phó Phòng Sở hữu Trí tuệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho biết thêm.
Ngoài ra, do những yếu tố đặc thù của mình, thị trường KHCN hiện nay rất khó có thể vận hành một các trơn tru nếu không có các hoạt động SHTT. Đặc biệt, vấn đề định giá tài sản trí tuệ và chuyển giao công nghệ rất phức tạp, doanh nghiệp thường khó có thể làm được nếu không có các tổ chức trung gian về SHTT.Theo thống kê đến thời điểm hiện tại, toàn TP.HCM có gần 200 tổ chức đại diện SHTT, sở hữu công nghiệp đang tham gia trong thị trường. Phần lớn các tổ chức này thường cung cấp dịch vụ xác lập quyền và bảo vệ quyền cho khách hàng.
Cũng theo ông Sơn, hiện nay các quy định về SHTT đã tương đối hoàn chỉnh. Vai trò của SHTT trong mỗi ngành, lĩnh vực là khác nhau. Chuyển giao công nghệ gồm 4 yếu tố: thiết bị, thông tin, (đào tạo) nhân sự, quy trình. Trong mỗi yếu tố (trừ nhân sự) thành phần SHTT gồm sáng chế và bí mật kinh doanh.
Đem vấn đề Sở hữu trí tuệ hỏi thêm TS Đinh Minh Hiệp –Trưởng ban quản lý khu nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM, ông Hiệp chia sẻ: "Hiện nay các nhà khoa học bắt đầu quan tâm nhưng để người làm ra sáng chế viết được mô tả sáng chế còn khó.  Đã có những tổ chức hỗ trợ cho hoạt động này nhưng có phải dân chuyên môn hay không + chi phí dịch vụ. Do đó cần hỗ trợ cho nhà khoa học chuyển thành nhà công nghệ, biết làm và khai thác sáng chế như thế nào".
Ngoài tổ chức hội thảo cần đẩy mạnh đào tạo, không chỉ về quản trị viên tài sản trí tuệ mang tính chất chung mà nên phối hợp với các trường ĐH, viện nghiên cứu để tổ chức các khóa chuyên sâu cho dân khoa học chuyển qua công nghệ và có nhận thức đúng hơn về sáng chế và khai thác sáng chế này dưới dạng tài sản trí tuệ của mình.
Chưa kể thực trạng hiện nay, ngôn từ của SHTT tích hợp với ngôn từ chuyên môn của KHCN không đơn giản. Chính điều đó dẫn đến sức cản (nhà khoa học đăng ký sáng chế). Cộng thêm vấn đề hỗ trợ bảo hộ sau đó. Các tổ chức trung gian đã có nhiều hoạt động nhưng doanh nghiệp chuyên môn lại không nhiều. Đa phần những người làm SHTT là bên luật qua, những người có kiến thức về chuyên môn không nhiều. Nước ngoài có hệ thống chuyên gia hỗ trợ cho viết mô tả sáng chế nhưng ở Việt Nam hiện chưa có. Theo ông Hiệp việc viết và bảo hộ sáng chế ở VN không đơn giản.
Quá trình theo dõi đăng ký sáng chế đến khi được cấp bảo hộ rất dài, có thể phải chỉnh sửa... dẫn đến nản. Phí dịch vụ tư vấn, phí bảo hộ không đơn giản cho các nhà khoa học. Theo ý kiến ông Sơn và ông Hiệp, nhà nước nên tích cực hỗ trợ thêm các hoạt động này thông qua việc đầu tư luật, ngân sách...
Đứng ở vai trò trung gian ở góc độ Pháp lý, bà Trương Thị Dạ Thảo  - Phan Law Việt Nam lại nhấn mạnh: "Công ty có dịch vụ tư vấn, hỗ trợ đăng ký xác lập, bảo hộ sở hữu công nghiệp nhưng chủ yếu về nhãn hiệu.Theo kinh nghiệm thực tế của công ty, số lượng về mảng sáng chế nói chung còn ít dù đã dần có sự quan tâm hơn. Cục SHTT đã thường xuyên có những hội thảo trao đổi về chuyên môn để các tổ chức sỏ hữu công nghiệp nắm rõ hơn về thực tế và những lưu ý trong thực hiện đại diện cho các chủ sở hữu tài sản trí tuệ".


Nguồn: khampha.vn


In bài
Các bài viết khác:
Quy định về cơ chế tự chủ của tổ chức Khoa học và Công nghệ công lập. [31/08/2017]
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ theo Nghị định số 95/2017/NĐ-CP [31/08/2017]
Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thầm định điều kiện hoạt động về khoa học, công nghệ [22/08/2017]
Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. [21/08/2017]
Điểm mới trong việc đánh giá và phân loại cán bộ, công chức, viên chức [08/08/2017]
Sớm đưa Luật Chuyển giao công nghệ vào đời sống [13/07/2017]
Công bố mới và bãi bỏ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Khoa học và công nghệ tỉnh Trà Vinh [13/06/2017]
Bộ KH&CN lấy ý kiến góp ý Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số [11/04/2017]
CHƯƠNG TRÌNH "Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh công nghệ Kỹ sư (hạng III)" [19/10/2016]
CHƯƠNG TRÌNH "Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh Kỹ sư chính (hạng II) " [19/10/2016]
<<  <  1  2  3  4  5  ...  >>  >>

TT Thông tin và Thống kê KH&CN

Ảnh hoạt động

Hội nghị tổng kết năm 2017